Tariki 10 Kamena: Umunsi w’Amateka "Itegeko-Nshinga 2003 ,n' ubwigenge bwa Niger"

Jun 10, 2026 - 11:27
Jun 10, 2026 - 11:29
 0
Tariki 10 Kamena: Umunsi w’Amateka "Itegeko-Nshinga 2003 ,n' ubwigenge bwa Niger"

Buri munsi mu mateka ufite inkuru yawuranze. Tariki 10 Kamena ni umunsi wahurije hamwe amateka y’ubwigenge, intambara, amatora mu Rwanda, Afurika no ku Isi yose, uyu munsi wasize ibimenyetso bitazibagirana.

1. MU RWANDA

Tariki 10 Kamena 2003 ni umunsi w’amateka ku Rwanda. Abanyarwanda barenga 90% bemeje "Yego" mu matora y’itegeko-nshinga rishya. Iri tegeko-nshinga ryemeje Repubulika ya 3 y’u Rwanda, rigaha inzira amatora ya mbere ya Demokarasi nyuma ya Jenoside yakorewe Abatutsi 1994. Iryo tegeko nshinga ni ryo rigenga u Rwanda kugeza uyu munsi.

Ariko 10 Kamena nanone idusubiza mu Kwibuka. Mu 1994, uyu munsi wari uri mu cyumweru cya 9 cya Jenoside. Kigali, Butare na Gitarama byari bimaze guhinduka ibibaya by’amaraso. Ni umunsi utwibutsa ubukana bw’ubwicanyi n’agaciro k’amahoro dufite uyu munsi.

2.MURI AFURIKA

1. Tariki 10 Kamena 1960 :Uyu munsi ni umunsi mukuru w’igihugu muri Niger "Fête de l’indépendance". Tariki 10 Kamena 1960, Niger yahawe ubwigenge n’Ubufaransa, iba igihugu kigenga.

2. Morocco - 10 Kamena 1991: Umwami Hassan II yemeranyije n’abatavuga rumwe na Leta, atangiza amavugurura ya politiki. Ibi byafunguye inzira ya demokarasi muri icyo gihugu.

3. KU ISI

1. 1940 - Ubutaliyani bwinjiye mu Ntambara

Mu Ntambara ya Kabiri y’Isi Yose, tariki 10 Kamena 1940 Mussolini yatangaje ko Ubutaliyani bugiye ku ruhande rwa Hitler, buterera Ubufaransa n’Ubwongereza.

2. 1944 - Oradour-sur-Glane

10 Kamena 1944, abasirikare ba Nazi SS bishe abaturage 642 b’umudugudu wa Oradour-sur-Glane mu Bufaransa, barawutwika. Kugeza uyu munsi umudugudu ufatwa nk' urwibutso.

3. 1967 - Intambara y’Iminsi 6 irangira 10 Kamena 1967, Intambara y’Iminsi 6 yarangiye. Israel yigaruriye Golan Heights, Sinai Peninsula na West Bank - ibintu bikigaragara mu mateka ya Aziya y’Iburasirazuba.

4.ibyamamare byavutse uyu munsi 

- 1921: Prince Philip, Duke of Edinburgh, umugabo wa Queen Elizabeth II w’Ubwongereza

- 1962: Gina Gershon, umukinnyi wa filime w’Umunyamerika wamenyekanye muri filime nka "Showgirls"

-1934: John Prescott - Visi Perezida w’Ubwongereza 1997-2007, yavukiye i Wales ariko afite inkomoko mu muryango wa Afurika.

5.Ibyamamare byapfuye kuri uyu munsi

. 323 Mbere ya Yezu: Alexander the Great - Umwami w’Ubugereki wigaruriye isi yose. Yapfuye i Babylon afite imyaka 32 gusa. 

. 1998: Hamani Diori - Perezida wa mbere wa Niger 1960-1974. Yapfiriye i Rabat, Morocco afite imyaka 82.

.2004: Ray Charles - Umuhanzi w’Amerika w’umukara w’ikivugangoma. Yavukiye muri USA ariko indirimbo ze zakunzwe cyane muri Afurika yose.

6.Ibyaranze uyu munsi muri Siporo 

.Muri 2016, umwe mu bakinnyi b’ibihangange muri hockey, Gordie Howe, yitabye Imana afite imyaka 88. Uyu yegukanye ibikombe 4 bya Stanley Cup, ibihembo 6 bya Hart Memorial Trophy (Umukinnyi witwaye neza kurusha abandi muri shampiyona - MVP), hamwe n'ibihembo 6 bya Art Ross Trophy (Umukinnyi watsinze amanota menshi kurusha abandi mu mwaka). (Britannica.com)

.Tariki 10 Kamena kandi muri 2019, Kevin Durant yagarutse gukinira Golden State Warriors Finals za NBA, ariko ahita avunika achilles tendon ( Umutsi w’ inyuma uzamuka hejuru y’ agatsinsino) ku mukino wa 5 ubwo Warriors yakinagana na Toronto Raptors. (NBA.COM)

.Tariki 10 Kamena mu 1978, ifarasi yitwa Affirmed yegukanye Belmont Stakes, iba iya 11 yegukanye Triple Crown mu isiganwa ry’ amafarasi. (Nyra.com)

................

INKOMOKO 

.Time and Date Calculator

. Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda rya 2003: Amatora ya Referendum ya 10 Kamena 2003

. Amateka ya Jenoside yakorewe Abatutsi: Ibarura ry’ibyabaye muri Kamena 1994

By Jane Uwamwiza