Tariki 08 Kamena: Umunsi W’inzibutso 3 Zikomeye ku Isi, Afurika no mu Rwanda
Tariki 08 Kamena si umunsi usanzwe. Ni umunsi w’ibintu 3 bitandukanye : Ubuzima bw’inyanja, Amateka y’Idini, n’Amateka y’igitabo cyahinduye isi. Kuva mu 632 kugeza 2026, uyu munsi waranzwe n’ibintu byatumye Isi ihinduka. Mu Rwanda na Afurika, Kamena 08 iba mu gihe gikomeye cyo kwibuka no gutekereza. Menya byose hano
1. KU ISI: Ibintu 3 Byahinduye Amateka
1. Umunsi Mpuzamahanga w’Inyanja - "World Oceans Day"
Ku wa 08 Kamena 1992, mu nama yabereye Rio iherereye muri Brazil, abantu batangiye kuvuga ku "Umunsi w’Inyanja". UN yemeye ku kuwukoresha ku mugaragaro kuva 2009. Intego: "Inyanja ni ubuzima bwacu - Tugomba kuyirinda". Kuri uyu munsi, ibihugu birenga 140 birawizihiza.
2. 632: Urugendo rw’Intumwa Muhammad SAW rwashyizweho iherezo
Tariki 08 Kamena 632, Intumwa Muhammad SAW yapfiriye i Madina afite imyaka 63. Ku Bayislamu ku Isi yose, ni umunsi w’akababaro n’ibitekerezo ku ndangagaciro yasize: imbabazi, ubutabera, n’ubumwe.
3. 1949: "1984" - Igitabo cyaburiye Isi ku ngoma mbi
George Orwell yasohoye igitabo cye "1984" tariki 08 Kamena 1949. Ijambo "Big Brother is watching you" ryavuye muri iki gitabo. Kugeza uyu munsi, abantu bakikoresha iyo nkuru bavuga ku micungire mibi ya Leta n’ikoranabuhanga.
2. MURI AFURIKA: Kamena, Ukwezi kw’Imvura n’Amateka
Nubwo 08 Kamena idafite ibirori byihariye muri Afurika, Kamena muri rusange ifatwa nk’ukwezi kw’imvura nyinshi. Ibi byazanye n’inkubi z’umuyaga, imyuzure, n’ubuhinzi. Mu mateka ya gikolonize, amasezerano ya "Austria-Hungary" yasinywe tariki 08 Kamena 1867 yagize uruhare mu kugabanya Afurika mu 1884.
3. MU RWANDA
Rwanda ntiyizihiza "ibirori" ku wa 08 Kamena, ariko uyu munsi ugwa mu kwezi kwa Kamena - ukwezi kw'akababaro kanini muri Jenoside yakorewe Abatutsi 1994.
Kamena 1994: Ni mu gihe Jenoside yari ikaze cyane. Ibitero, ubwicanyi, Tariki 08 Kamena iba mu minsi Abanyarwanda bakoresha gusabira imiryango yabo, gusura inzibutso, no kwigisha urubyiruko amateka kugira ngo "Ntibizongere".
4.Ibyamamare byavutse kuri iyi Tariki
1. Suharto - 1921
Perezida wa 2 wa Indonesia. Yategetse imyaka 31, kuva 1967 kugeza 1998. Yapfuye 2008 0549
2. Jerry Stiller - 1927
Umukinnyi wa filimi na Sekibi w’Umunyamerika. Yamenyekanye muri "Seinfeld" nka Frank Costanza, na "The King of Queens". Se wa Ben Stiller. Yapfuye 2020 afite imyaka 92
3. James Darren - 1936
Umuririmbyi w’indirimbo "Goodbye Cruel World" + umukinnyi wa filimi "Gidget" na "The Guns of Navarone". Yakinnye no muri "Star Trek: Deep Space Nine". Yapfuye 2024
4. Herb Adderley - 1939
Umukinnyi wa American Football w’ikirangirire. Yegukanye Super Bowl 3. Yinjiye mu "Pro Football Hall of Fame". Yapfuye 2020
5. Chuck Negron - 1942
Umuririmbyi wa "Three Dog Night" indirimbo zamenyekanye nka "Joy to the World", "One". Yapfuye 2 Gashyantare 2026 afite imyaka 83
5.Ibyamamare byapfuye kuri iyi Tariki
1. Intumwa Muhammad SAW
Intumwa y’Idini ya Islam yapfuye tariki 08 Kamena 632 i Madina afite imyaka 63. Ni umunsi ukomeye ku Bayislamu.
2. Robert Taylor - 1969
Umukinnyi wa filimi w’Umunyamerika wamenyekanye muri "Waterloo Bridge" na "Quo Vadis". Yapfuye azize kanseri y’ibihaha afite imyaka 57
3. Ernst Busch - 1980
Umuririmbyi w’indirimbo z’ikinamico n’umukinnyi w’Ubudage. Yapfuye afite imyaka 80
4. Sarah Kemble Siddons
Umukinnyi wa filimi w’icyamare w’Ubwongereza. Yamenyekanye nk’umukinnyi mwiza wa "Lady Macbeth". Yapfuye afite imyaka 75
5. Dorothy Dell - 1934
Umukinnyi wa filimi muto w’Umunyamerika. Yapfuye mu mpanuka y’ikamyo afite imyaka 19 gusa .
6.Ibyaranze iyi Tariki muri Siporo
.Wayne Gretzky yahawe igihembo cya Hart Trophy (MVP wa NHL) ku nshuro ya cyenda mu myaka icumi Tariki 7 Kamena 1989. Abenshi bamufata nk'umukinnyi wa hockey wabayeho mwiza kurusha abandi bose mu mateka y’uyu mukino. (NHL.COM)
.Tariki 7 kandi Kamena 1978, ikipe ya Washington Bullets (Washington Wizards) yatsinze Seattle SuperSonics (OKC) mu mukino wa 7 wa Final ya NBA, yegukana igikombe cyayo cya mbere kandi kugeza ubu ni cyo rukumbi mu mateka yayo. (NBA.COM)
.Craig Wood yegukanye irushanwa rya U.S. Open ku wa 7 Kamena 1941, nyuma y'iminsi itatu y'amarushanwa yabereye kuri Colonial Country Club. Yatwaye iri rushanwa afite amanota 284, mu gihe uwamukurikiye ari Denny Shute wari ufite amanota 287. (Golfcompendium.com)
...............
INKOMOKO
1. United Nations - http://un.org: World Oceans Day,
2. BBC History / http://OnThisDay.com
3. Guinness / Encyclopedia Britannica Amateka ya James Earl Ray 1968.
By Jane Uwamwiza

