Musanze: Abari mu nzego z'ubuyobozi biyemeje guha umwanya abo bakira birinda kubahutaza

Abayobozi bahagarariye abandi bahawe amahugurwa n’umuryango Never Again Rwanda ku isanamitima ndetse n’imiyoborere idahutaza, batanaje ko bagiye kujya bakira abagana bita kubibazo byihariye bafite; bitandukanye n’uko babikoraga.

Aug 6, 2025 - 11:04
Aug 6, 2025 - 11:50
 0
Musanze: Abari mu nzego z'ubuyobozi biyemeje guha umwanya abo bakira birinda kubahutaza

Amahugurwa yateguwe na Never Again Rwanda yitabiriwe n’ab’ingeri zitandukanye barimo urwego rw’akarere, abashinzwe imibereho n’imiyoborere myiza mu mirenge, inzego z’umutekano, amadini n’amatorero, abikorera ndetse n’abahagarariye ibyiciro byihariye n'abandi (...).

Aya mahugurwa agamije kongerera ubumenyi abayobozi ku isanamitima hagamijwe imiyoborere idahutaza. Umuyobozi w’akarere wungirije ushinzwe iterambere ry’ubukungu Uwanyirigira Clarisse; yasabye abayitabiriye kuyumva neza, bakayifashije mu gushyira umuturage ku isonga, bakamwakira batamuhutaje cyangwa ngo bamukomeretse.

Ati “Icyo twifuza nk’ubuyobozi bw’akarere, ni uko abayobozi tuyumva neza ariko nanone tugakomeza kumva ya ntego yacu ivuga ngo 'umuturage ku isonga'; ni wa muturage twahaye serivisi nziza, tukamurinda kumuhutaza.”

Umuyobozi w'akarere wungirije ushinzwe ubukungu (hagati)

Arongera ati “Dufite abaturage bafite ibikomere kubera amateka y’igihugu cyacu, rero nibyo twifuriza abayobozi bari hano kugira ngo bajye batega amatwi umuturage, bamusobanurire, ndetse bamufashe gukemura ikibazo yaba afite mu buryo bwiza tutamuhutaje.”

Abitabiriye aya mahugurwa, bagaragaza ko muri serivisi batangaga hagaragaragamo ibyuho, kuko hari ubumenyi baburaga mu kwakira abafite ibikomere, ndetse bigahura no kugira inshingano nyinshi zituma batabategaga amatwi uko bikwiye. 

Abitabiriye bahawe imikoro itandukanye

Bahamya ko nyuma yo guhabwa amahugurwa bagiye kujya bakira buri mu turage mu mwanya we, kugira ngo ufite ibikomere cyangwa ibindi bibazo bimuremere afashwe adahutajwe.

Angelique Kabera ari mu bahagarariye inama y'igihugu y'urubyiruko muri aka Karere,  yagize ati “Aya mahugurwa yaje akenewe cyane cyane mu rubyiruko, dufite abantu bafite ihungabana cyangwa se ibikomere bakuye mu miryango yabo; bivuze ngo rero aya mahugurwa yeje akenewe kuri twe kuko ni twe ejo hazaza.” 

Nshizirungu Augustin ashinzwe imiyoborere myiza mu murenge wa Gataraga, nawe yagize ati “Mu buryo bwa buri munsi twakira ibibazo by’abaturage, ariko uyu munsi twungutse byinshi. Twaje kumenya ko abantu baba bafite ibikomere bitandukanye.”

Arakomeza ati “Batweretse ko tugomba gukemura ibibazo tubanje gutega amatwi abantu batugannye; ukamenya ikibazo cye, mukajya inama. Rero mu buryo bwari busanzwe twakiraga umuntu kubera ibibazo (stress) wari ufite ntubashe kumuha umwanya.”

Uwera Mireille Marie Nadine nawe agaragaza ko hari byinshi agiye guhindura aho azajya aha umwanya uhagije uwaje amugana, kugira ngo akemure ibibazo byabo atabahutaje.

Gatabazi Claver ni umukozi wa Never Again Rwanda, ayobora ishami rishinzwe kubaka amahoro, gukemura amakimbirane no gukumira Genocide. 

Yatangaje ko nyuma y'uko hashyizweho amatsinda y'isanamitima afasha komora ibikomere; hatekerejwe amahugurwa y'abayobozi, kuko ari bo bahura bya hafi n'abari muri ayo matsinda.

Ati “Ubusanzwe tugira amatsinda y’isanamitima mu turere turenga 10 n’akarere ka Musanze karimo, abari mu matsinda baganira ku bikomere babana nabyo ndeste bakanafashanya no kubisohokamo.”

Arakomeza ati “Twaje gutekereza tuti ese aba bantu twatangije urugendo rwo gukira ibikomere, ko ahantu bakunda gusaba serivisi ari mu nzego z’ibanze, ntabwo aho bongera bagakomereka?"

Kwibaza iki kibazo, byatanze igisubizo cy’amahugurwa n’uko abisonanura “Twaratekereje tuti ni byiza ko twafasha abo bantu bari mu matsinda, ariko tukanaganira n’inzego z’ibanze n’izindi nzego ziha abantu serivisi, tubaha ubumenyi bw’ibanze mu gufasha umuntu waba afite igikomere, mu kumuganiriza ariko wabanje gusesengura ikibazo yaba afite.” 

Mu mwaka wa 2015 nibwo umuryango Never Again Rwanda watangiye umushinga wo komora ibikomere no guteza imbere imiyoborere idahutaza; binyuze mu matsinda y’ibiganiro by’amahoro n’isanamitima.

Mu karere ka Musanze, uyu muryango ufite amatsinda 24 akorera mu mirenge ya Kinigi, Nyange, Musanze, ndetse na Cyuve.