Tariki 17 Kamena: Umunsi w'amateka y'ubutwari n'ubuhanga.
17 Kamena n’itariki yanditse amateka mu Rwanda, Afurika n’isi yose. Kuva ku bantu bakomeye bavutse, abagize uruhare mu mpinduka z’amateka, kugeza ku bapfuye badusigiye umurage. Reka dusogongere hamwe iby’ingenzi byaranze uyu munsi.
1.Mu Rwanda
1. 2003 - Referendumu ku Itegeko Nshinga: Abanyarwanda batoye Itegeko Nshinga rishya ryaje gushyirwaho nyuma ya Jenoside. 93% by’abaturage bararyemeje. Yabaye intambwe ikomeye mu kubaka ubumwe n’ubwiyunge.
2. 2019 - Kigali Convention Centre KCC: Inyubako iri mu gishushanyo cy"Agacuma" cyafunguwe ku mugaragaro n’Umukuru w’igihugu. Kiza mu nyubako zikomeye muri Afurika.
2. Muri Afurika
1. 1961 - Ubudage bwunze ubumwe: Ibi byagize ingaruka kuri Afurika y’Epfo ya Apartheid kuko Ubudage bwari bufite imikoranire myinshi nayo.
2. 1985 - Johannesburg Summit: Abayobozi ba Afurika y’Amajyepfo batangiye ibiganiro byo kurandura Apartheid, intambwe ya mbere igana demokarasi 1994.
3. Umunsi w’Isi wo kurwanya Amapfa : UN yageneye uyu munsi kurwanya desertification. Afurika yo Munsi y’Ubutayu ikomerewe n’iki kibazo.
3.Ku Isi
1. 1885 - Statue of Liberty igeze New York: Igihe igishushanya cy'ubwigenge cyoherejwe n’Ubufaransa cyageze muri Amerika, gipfunyitse mu mabati 350.
2. 1953 - East German Uprising: Abakozi bo mu Budage bw’Iburasirazuba bahagurukiye ubutegetsi bwa gikomunisti. Byakurikiwe n’igitugu cya Soviet.
3. 1972 - Watergate Scandal yaratangiye: Abantu 5 batawe muri yombi binjiye mu biro bya Democratic Party i Washington DC. Ibi byaje gukurura ikurikiranwa ryaje guhirika Perezida Nixon.
4.Ibyamamare byavutse kuri iyi Tariki
1. 1945 - Ken Livingstone: Mayor wa mbere wa London, umunyapolitiki w’imirimo.
2. 1959 - Christian Audigier: Umudizayineri w’imbenda w’Umufaransa, yashinze "Ed Hardy".
3. 1972 - Busta Rhymes: Legende ya Hip Hop yo muri USA
4. 1980 - Venus Williams: Umukinnyi wa tennis ukomeye, yatsinze Wimbledon Afite imidari ya Olympic 4.
5.Ibyamamare byapfuye kuri iyi Tariki
1. 1904 - Jules Vuillemin: Umuhanga w’Ubufaransa mu bijyanye n’ubwenge.
2. 2012 - Rodney King: Umwirabura w’Umunyamerika wakubiswe n’abapolisi 1991. Video ye yateye imyigaragambyo muri LA. Ijambo rye "Can we all get along?" Niho rituruka.
3. 2015 - Süleyman Demirel: Yigeze gutorerwa kuba Perezida wa Turkiya muri Manda 7.
6.byaranze uyu munsi muri Siporo
Mu 2020, shampiyona y’ abongereza Premier League yongeye gusubukurwa nyuma yo guhagarara amezi atatu kubera icyorezo cya COVID-19. Icyo gihe hakinwe imikino yari yaraaubiswe irimo uwa Aston villa yaje kunganya na Sheffield united ndetse n’uwa Manchester city yaje gutsindamo ibitego 3-0 Arsenal. Icyo gihe imikkno yose 92 yarisigaye yabaye ntamufana uri muri stade. (Premierleague.com)
.Ku ya 17 Kamena 1994, ubwo habaga umukino wa 5 w'amakipe akomeye ya New York Knicks na Houston Rockets ni bwo polisi yakurikiranaga O. J. Simpson mu modoka ye. Uyu mugabo yashinjwaga kwica uwahoze ari umugore we Nicole Brown Simpson na Ronald Goldman. Kubera iki gikorwa, byatumye televiziyo zitandukange zahise zihindura imyerekanire y'umukino mu buryo bukurikira. Amatereviziyo yatangiye kwerekana amashusho abari icyarimwe, andi hakuwemo amajwi y’umukino hajayaho amajwi y’igikorwa cyo guhiga Simpson, gusa hari n’ andi mateleviziyo yahagaritse umikino burundu kugira ngo akurikirane igikorwa cyo gufata uwo mugabo. (SI.COM)
.Mu 1994, hatangiye imikino y’ igikombe cy’isi muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika. Umukino wo gufungura warangiye ikipe y’igihugu y’ ubudage itsinze Bolivia 1-0. Iki gikombe cyaje kwegukanwa na Brazil itsinze Ubutariyani kuri penalite. (BBC.COM)
Inkomoko
. Itegeko Nshinga rya Repubulika y’u Rwanda 2003, KCC Official Records
. UNCCD - Umunsi w’Isi wo kurwanya Amapfa
. National Archives USA - Watergate, Statue of Liberty
. Britannica, BBC,
http://Timeanddate.com
By Jane Uwamwiza

