Tariki 16 Kamena:Umunsi w'umwana w'Afurika, Umugore wa mbere yagiye mu isanzure.

Jun 16, 2026 - 08:12
 0
Tariki 16 Kamena:Umunsi w'umwana w'Afurika, Umugore wa mbere yagiye mu isanzure.

Tariki 16 Kamena ni umunsi w’amaraso, ubutwari n’intambwe z’amateka. Kuva ku bana b’i Soweto bafashe amabuye barwanira uburenganzira bwo kwiga.

 1.Muri Afurika

16 Kamena 1976 - Soweto Uprising, Afurika y’Epfo

Iki ni igikorwa gikomeye kurusha ibindi kuri iyi tariki. Abanyeshuri b’Abirabura i Soweto, Johannesburg, batangiye kwigaragambya bamagana gukoresha Ikinyaburusiya/Afrikaans nk’ururimi rwo kwigisha.

"Isomo": Uyu munsi wabaye intangiriro y’imyigaragambyo yakanguye isi kurwanya Apartheid. 

Kuva mu 1991, 16 Kamena izwi nk' "Umunsi w’Umwana wa Afurika" AU yatoye, wizihizwa mu bihugu byose bya Afurika.

Uyu munsi hibukwa r abana bapfuye  barrwanira uburenganzira bwo kwiga.

2.Mu Rwanda

Tariki 16 Kamena 1994 - Urugamba rwo Kubohora Igihugu

Nyuma yo kubohora Kigali ku wa 4 Kamena, tariki 16 Kamena 1994 Ingabo za RPA/Inkotanyi zari zikomereje imirwano mu Ntara y’Amajyepfo n’iy’Iburengerazuba.

 Iki cyumweru cya gatatu cya Kamena cyari icy’ingenzi mu guhagarika Jenoside no gutabara abari bagifungiye i Nyarubuye, Cyangugu, Butare.

3.ku Isi

1. 1963 - Valentina Tereshkova Umunyarusiya wa mbere wagiye mu isanzure. Ku wa 16 Kamena 1963, yamaze iminsi 3 mu kirere.

. 1961 - Yuri Gagarin yageze i Moscou 

Nyuma yo kuzenguruka Isi ku wa 12 Mata, ku wa 16 Kamena yakiriwe nk’intwari i Moscou. 

. 1858 - Lincoln "A House Divided" speech  

Abraham Lincoln yavuze ijambo rikomeye i Illinois arwanya ubucakara: "Inzu yigabanijemo ntishobora guhagarara".

. 1903 - Ford Motor Company nibwo yashinzwe

Henry Ford yatangije kompani yaje guhinduka inganda z’imodoka ku isi yose.

4.Ibyamamare byavutse uyu munsi

.1955 - Laurie Metcalf: Umukinnyi wa filimi muri USA, azwi muri "Roseanne" na "Toy Story".

. 1971 - Tupac Shakur: Legende ya Hip Hop, wavutse 16 Kamena 1971. Indirimbo ze zivuga ku buzima, akarengane n’icyizere.

5.Ibyamamare byapfuye kuri uyu munsi 

1. 1968 - Wes Montgomery Umucuranzi ukomeye wa Jazz wo muri USA. Yashizeho style idasanzwe yo gukoresha intoki gusa.

2. 2016 - Jo Cox

Umudepite w’Ubwongereza. Yapfuye yicishijwe imbunda, bitera impaka zikomeye mbere ya Brexit referendum.

3. 2018 - John Morris

Umwanditsi w’indirimbo za filimi, yakoranye na Mel Brooks. Yanditse "Blazing Saddles", "Young Frankenstein".

6.Ibyaranze iyi Tariki muri Siporo 

Mu 2015, ikipe ya Golden State Warriors yegukanye igikombe cya mbere cya NBA nyuma y'imyaka 40 itagitwara, itsinze Cleveland Cavaliers ku mukino wa 6 wa Finals. Icyo gihe Warriors yabifashijwemo na Stephen Curry, Andre Iguodala, Klay Thompson, Draymond Green n’ abandi. Tariki 16 kandi 1996 ikipe ya Chicago Bulls yegukanye igikombe cya NBA itsinze ikipe Seattle SuperSonics ku mukino wa 6. Muri 2008 Seattle SuperSonics yaje kuva i Washington iza kwimukira muri Oklahoma nyuma iza kwitwa Oklahoma City Thunder.

Mu 1970, Brian Piccolo, umukinnyi wa NFL wamenyekanye cyane kubera ubucuti bwe na Gale Sayers, yitabye Imana afite imyaka 26 gusa azize indwara ya Kanseri. Nyuma 1971 haje gukorwa filime izwi nka Brian's Song, ishingiye ku buzima bw'ukuri bwa Brian Piccolo na mugenzi we Gale Sayers bakinaga muri Chicago Bears.

Bryan Robson yatsinze igitego cyihuse mu gikombe cy'Isi cyo mu 1982 ubwo ikipe y'u Bwongereza yakinaga n'u Bufaransa. Icyo gitego yagitsinze ku isegonda rya 27. Uyu mukino wo mu itsinda rya 4 wabaye ku tariki ya 16 Kamena 1982, ubera muri Stade ya San Mamés i Bilbao muri Espanye. Icyo gihe Bryan yafashije Ubwongereza butsinda Ubufaransa ibitego 3-1.

Inkomoko 

. History Online SAHO & Nelson Mandela Foundation

. African Union AU Resolutions

. NASA & Russian Space Agency Archives

.Kigali Genocide Memorial & RPF Archives

By Jane Uwamwiza