Tariki ya 4 Nyakanga, Kwibohora k' u Rwanda, Amerika itangaza Ubwigenge
Tariki ya 4 Nyakanga ni umunsi ufite agaciro gakomeye mu mateka. Mu Rwanda ni umunsi wo Kwibohora, muri Afurika ni intambwe mu bwigenge, naho ku Isi ni umunsi wihariye wo kwizihiza ubwigenge bwa Amerika n’ibindi bikorwa byahinduye isi. Dore iby’ingenzi byaranze uyu munsi.
1.Mu Rwanda
.1994: Tariki ya 4 Nyakanga - Umunsi wo Kwibohora. Ingabo za FPR-Inkotanyi zigaruriye Umujyi wa Kigali, zishyira iherezo ku ngoma mbi . Uyu munsi wizihizwa buri mwaka nk’ikimenyetso cy’ubumwe, ubutwari n’intsinzi yo kubohora igihugu.
.2009: U Rwanda rwinjiye ku mugaragaro mu muryango wa Commonwealth, ruba igihugu cya 54 giwugize. Ibyo byafunguye inzira nshya z’ubufatanye mu bya dipolomasi, ubucuruzi n’uburezi.
2.Muri Afurika
.1976: Igikorwa cya Entebbe muri Uganda. Ingabo za Israel zafashije kurokora abantu 102 bari barashimuswe mu ndege ikomoka muri Israel, bakaba barafungiwe ku kibuga cy’indege cya Entebbe. Iki gikorwa cyitabiriwe n’ingabo za Uganda icyo gihe.
.2002: Ishyirwaho ry'Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe - AU i Durban muri Afurika y’Epfo, usimbuye OAU. Byari intambwe nshya mu bumwe n’iterambere ry’Afurika.
3.Ku Isi
.1776: Amerika yatangaje ubwigenge bwayo. Ibihugu 13 by’Amerika byashyize umukono ku Ibaruwa y’Ubwigenge, bitandukana n’u Bwongereza. Uyu munsi wizihizwa nk’“Independence Day” muri Amerika.
.1960: Inyenyeri 50 zashyizwe ku ibendera rya Amerika nyuma yuko Hawaii na Alaska zinjiye mu muryango wa Leta zunze ubumwe.
4.Ibyamamare Byavutse Tariki 4 Nyakanga
.1804: Nathaniel Hawthorne, umwanditsi w’icyamamare w’Umunya-Amerika wanditse _The Scarlet Letter_. Yapfuye 1864.
.1970: Wyclef Jean, umuririmbyi n’umuhanzi w’Umunya-Haiti wamamaye muri Fugees.
.1996: Angelica Ross, umukinnyi wa filime n’umunyamuryango ukomeye urengera uburenganzira bw’abantu.
5.Ibyamamare Byapfuye Tariki 4 Nyakanga
.1826: John Adams na Thomas Jefferson, bombi bari bamaze kuba ba Perezida ba Amerika, bapfiriye ku munsi umwe, imyaka 50 nyuma yo gushyira umukono ku Ibaruwa y’Ubwigenge.
.1934: Marie Curie, umuhanga mu bya Fiziki w’Umunya-Polonye, wa mbere watsindiye ibihembo 2 bya Nobel mu byiciro bitandukanye.
.2003: Barry White, umuririmbyi ukomeye wa R&B/Soul w’Umunya-Amerika.
6.Ibyaranze iyi Tariki Muri Siporo
"The Miracle of Bern": Tariki ya 4 Nyakanga 1954, ikipe y'igihugu y'u Budage bw'Uburengerazuba yanditse amateka itsinze ikipe y'igihugu ya Hungary ibitego 3-2 ku mukino wa nyuma w'Igikombe cy'Isi wabereye i Bern mu Busuwisi, ihita yegukana igikombe cya mbere cy'Isi. Uwo mukino wiswe "The Miracle of Bern" kubera ko Hungary yari imaze imyaka ine idatsindwa kandi yari ifite abakinnyi b'ibihangange, bityo intsinzi y'u Budage ifatwa nk'imwe mu zitunguranye kandi zikomeye kurusha izindi mu mateka ya ruhago.
Muri 2015, Serena Williams yakomeje kwandika amateka muri tennis ubwo yatsindiraga umukino we wa 300 muri Grand Slam tournaments mu marushanwa ya The Championships, Wimbledon. Iyo ntsinzi yamushyize mu bakinnyi bake cyane bageze ku ntsinzi zirenga 300 muri Grand Slam, igaragaza ubuhanga bwe budasanzwe, igihe kirekire amaze ku rwego rwo hejuru, n’uruhare rukomeye yagize mu mateka ya tennis ku isi.
..............
Tariki ya 4 Nyakanga ni umunsi w’intsinzi n’ubwigenge. Mu Rwanda yibutsa igihe igihugu cyongeye kubona umucyo, muri Afurika ni umunsi w’ubufatanye bushya, naho ku Isi ni umunsi wahinduye amateka ya politiki n’ubumenyi. Ni umunsi udusaba kwibuka intambara zarwanyijwe, abahize abandi, n’iterambere rikomeje kubakwa.
Inkomoko
. Rwanda Governance Board - RGB, Amateka y’Umunsi wo Kwibohora
. Commonwealth Secretariat - U Rwanda rwinjira muri Commonwealth 2009
. http://History.com - Declaration of Independence 1776, Entebbe Raid 1976
. African Union Official Website - Ishyirwaho rya AU 2002
. NASA Archives - Sojourner Mars Rover 1997
. http://Biography.com - Marie Curie, John Adams, Thomas Jefferson
By Jane Uwamwiza

